Ngày 29/09/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh yêu cầu mọi bộ, cơ quan thuộc nhánh hành pháp Mỹ dùng “Super Intelligence” (viết tắt SI, siêu trí tuệ) thay cho “Artificial Intelligence” (AI) trong văn bản, thông cáo và trang web của mình. Đây là thay đổi về cách gọi trong bộ máy chính phủ Mỹ. Chính sắc lệnh định nghĩa SI là đúng những công nghệ mà luật Mỹ đang gọi là AI, nên công cụ bạn dùng hôm nay không mạnh lên hay đổi đi vì tin này. Luật Mỹ chưa đổi, và Việt Nam vẫn dùng thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo” trong luật của mình.

Clip của CNBC đang lan truyền ghi lại lúc ông Trump nói với phóng viên ngoài Nhà Trắng rằng tên gọi đã “chính thức” được đổi. Bài này đối chiếu clip với văn bản gốc để tách điều đã đổi, điều không đổi, và điều người đi làm ở Việt Nam nên rút ra.

Chuyện gì đã xảy ra?

  • 22/09/2026, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc: ông Trump nói chữ “nhân tạo” khiến công nghệ này nghe như đồ giả, và tuyên bố từ nay văn bản của chính phủ Mỹ sẽ dùng “super intelligence”. Theo AP, cùng ngày, phó trợ lý ngoại trưởng phụ trách Vụ Các tổ chức quốc tế của Bộ Ngoại giao Mỹ gửi email yêu cầu nhân viên vụ này đổi “AI” thành “SI” trong mọi tài liệu và phát biểu. AP ghi rõ khi đó chưa biết các vụ, cơ quan khác có làm theo không.
  • Tuần trước đó: ông Trump hỏi người theo dõi trên mạng xã hội thích tên “Super Intelligence” hay “Superior Intelligence”, theo CNBC.
  • 29/09/2026, Nhà Trắng: sau bữa trưa với lãnh đạo một số công ty AI, ông Trump ký sắc lệnh “Inaugurating The Era Of Super Intelligence”. Cùng ngày, Nhà Trắng công bố sắc lệnh về cổng dịch vụ công America.gov, trong đó mô tả cổng này dùng “Super Intelligence (SI)” để trả lời câu hỏi của người dân.
  • Clip CNBC (43 giây, đăng 29/09/2026): ông Trump nói với phóng viên rằng tên gọi đã được đổi chính thức ngay hôm đó, và được đổi bởi “những người giỏi nhất”. CNBC lưu ý văn bản các lãnh đạo công ty ký hôm đó thực ra là một thỏa thuận riêng về an toàn, không có điều khoản nào về đổi tên; tên mới chỉ xuất hiện ở tiêu đề của nó.

Sắc lệnh nói chính xác điều gì?

Theo văn bản trên trang Nhà Trắng:

  • Ai phải đổi: các bộ và cơ quan thuộc nhánh hành pháp liên bang Mỹ.
  • Đổi ở đâu: thư từ chính thức, thông tin công khai, trang web, báo cáo, văn bản chính sách và các tài liệu không phải luật của nhánh hành pháp.
  • Không phải đổi: quy định và văn bản của tổng thống đã ban hành trước đó, hợp đồng, khoản tài trợ và tài liệu lưu trữ. Việc thực hiện phải theo luật hiện hành và trong phạm vi ngân sách.
  • SI nghĩa là gì: sắc lệnh định nghĩa SI là các công nghệ và hệ thống thuộc phạm vi từ “artificial intelligence” trong luật Mỹ (15 U.S.C. § 9401(3)), cho đến khi tổng thống hoặc Quốc hội có quyết định khác. Định nghĩa trong luật đó mô tả AI là hệ thống máy đưa ra dự đoán, khuyến nghị hoặc quyết định theo mục tiêu do con người đặt ra.
  • Việc tiếp theo: trong 60 ngày, cố vấn khoa học và công nghệ của tổng thống phải đề xuất lời văn để Quốc hội đặt định nghĩa liên bang cho SI, kèm đánh giá có nên sửa các định nghĩa AI trong luật hiện có không.
  • Không có hạn chót cho việc đổi tên trong các cơ quan.

Nói gọn: trong chính phủ Mỹ, SI là tên mới cho đúng thứ vẫn gọi là AI. Luật do Quốc hội Mỹ ban hành vẫn dùng “artificial intelligence”; muốn đổi phải qua Quốc hội.

Điều gì không đổi?

  • Công cụ không đổi. ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot hay công cụ AI trong phần mềm bạn đang dùng hoạt động y như hôm qua. Sắc lệnh không nói gì về năng lực, chuẩn kỹ thuật hay cách kiểm các hệ thống này.
  • Cách các công ty gọi sản phẩm không bị ràng buộc. Sắc lệnh áp dụng cho cơ quan nhà nước Mỹ, không buộc doanh nghiệp, trường học hay báo chí đổi tên.
  • Luật Mỹ chưa đổi. Các đạo luật vẫn dùng “artificial intelligence” cho tới khi Quốc hội sửa.
  • Việt Nam không đổi. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 (thông qua 10/12/2025, hiệu lực từ 01/3/2026) định nghĩa trí tuệ nhân tạo là việc thực hiện bằng điện tử các năng lực trí tuệ của con người như học tập, suy luận, nhận thức, phán đoán và hiểu ngôn ngữ tự nhiên. Tổ Thạo Việc không thấy dấu hiệu nào cho thấy Việt Nam đổi thuật ngữ này.

“Siêu trí tuệ” vốn có nghĩa gì?

Cùng một cụm từ đang được dùng theo ít nhất ba cách, rất dễ lẫn:

Bốn cách hiểu cụm từ siêu trí tuệ: cách gọi của chính phủ Mỹ, thuật ngữ nghiên cứu, lời quảng cáo và cách gọi trong luật Việt Nam
Sơ đồ minh họa của AI Thạo Việc.
  1. Nghĩa trong nghiên cứu: triết gia Nick Bostrom, người phổ biến thuật ngữ này qua cuốn sách năm 2014, mô tả siêu trí tuệ là trí tuệ vượt xa con người ở gần như mọi lĩnh vực. Khung “các cấp độ AGI” của Google DeepMind (2023) xếp mức cao nhất là vượt mọi con người; theo khung đó, đã có hệ thống vượt người ở một việc hẹp như dự đoán cấu trúc protein, nhưng khi công bố, khung này ghi mức siêu trí tuệ đa năng là chưa đạt.
  2. Nghĩa trong chiến lược của các công ty AI: một số công ty dùng “superintelligence” để nói về mục tiêu dài hạn hoặc đặt tên nhóm nghiên cứu. Đó là mục tiêu, không phải mô tả sản phẩm đang bán.
  3. Nghĩa hành chính mới ở Mỹ: như trên, SI trong văn bản chính phủ Mỹ bằng đúng AI theo luật hiện hành.

Vì vậy, khi thấy “SI” trong văn bản của cơ quan Mỹ, hãy đọc là AI. Khi thấy “siêu trí tuệ” trong quảng cáo, đừng hiểu là công cụ đó đã vượt con người.

Cùng ngày còn có tin đáng chú ý hơn

Bữa trưa ngày 29/09 kết thúc bằng một thỏa thuận tự nguyện về an toàn mà CNBC và Nextgov gọi là “White House Accord on Super Intelligence”, do lãnh đạo Google, Anthropic, Meta, OpenAI, xAI và NVIDIA ký. Theo các bản tường thuật, các công ty cam kết kiểm soát nội bộ để sản phẩm hoạt động đúng như thiết kế, có nhóm giám sát riêng, kiểm toán độc lập bên ngoài và họp định kỳ để đặt chuẩn an toàn. Văn bản này không có tính ràng buộc pháp lý; ông Trump gọi nó là ràng buộc “về đạo đức”, và phó tổng thống JD Vance nói chính quyền không muốn lập cơ quan quản lý AI riêng.

Với người dùng ở Việt Nam, đây là thông tin có ích hơn chuyện đổi tên: nhiều công cụ bạn dùng đến từ các công ty này, nhưng cam kết trên là tự nguyện, do chính các công ty thực hiện và chưa có cơ chế kiểm tra công khai. Nó không thay trách nhiệm của doanh nghiệp bạn theo luật Việt Nam khi dùng AI.

Không phải ai ở Mỹ cũng đồng tình. Thượng nghị sĩ Mark Warner cho rằng đổi tên không giải quyết rủi ro của các hệ thống AI ngày càng mạnh.

Người đi làm ở Việt Nam nên làm gì?

  • Không đổi gì trong công việc hằng ngày. Không cần đổi công cụ, gói trả phí hay quy trình vì tin này.
  • Trong văn bản của công ty: hợp đồng, hồ sơ thầu, quy chế nội bộ, tài liệu gửi cơ quan nhà nước ở Việt Nam nên tiếp tục dùng “trí tuệ nhân tạo” đúng như luật để tránh hiểu sai phạm vi. Bài Dùng AI với dữ liệu khách hàng: được và không tóm các quy định liên quan.
  • Khi làm việc với đối tác, tài liệu Mỹ: nếu gặp “SI” trong văn bản của cơ quan Mỹ, hiểu là AI. Khi tra cứu tài liệu chính phủ Mỹ về sau, có thể cần tìm cả hai từ.
  • Khi gặp lời quảng cáo “siêu trí tuệ”: hỏi lại ba điều: công cụ làm cụ thể việc gì, đo bằng cách nào, và khác gì bản bạn đang dùng. Bài ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot khác nhau thế nào? giúp so sánh theo việc cần làm.
  • Khi đọc tin AI nói chung: phân biệt ba lớp tin: đổi cách gọi, đổi quy định (có văn bản, có phạm vi áp dụng) và đổi năng lực (có sản phẩm, có số đo). Tin này thuộc lớp thứ nhất.

Hỏi đáp

Mỹ đã đổi tên AI thành siêu trí tuệ chưa?

Chỉ trong nhánh hành pháp của chính phủ Mỹ. Sắc lệnh ngày 29/09/2026 yêu cầu các bộ, cơ quan liên bang dùng “Super Intelligence” (SI) trong văn bản và thông tin của mình. Luật do Quốc hội Mỹ ban hành, doanh nghiệp và báo chí không bị buộc đổi.

AI bây giờ có phải là siêu trí tuệ không?

Không theo nghĩa nghiên cứu. Siêu trí tuệ theo nghĩa gốc là trí tuệ vượt xa con người ở gần như mọi lĩnh vực, và chưa có hệ thống nào được giới nghiên cứu công nhận đạt mức này. Sắc lệnh chỉ đổi tên gọi, và định nghĩa SI trong sắc lệnh trỏ về đúng định nghĩa AI hiện có trong luật Mỹ.

Việt Nam có đổi theo không?

Chưa có dấu hiệu nào. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15, hiệu lực từ 01/3/2026, vẫn dùng thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo”. Một sắc lệnh của tổng thống Mỹ không có hiệu lực ở Việt Nam.

SI là viết tắt của gì?

Trong tin này, SI là viết tắt của Super Intelligence, tức siêu trí tuệ. Trong phụ đề tự động của clip CNBC, cụm này còn bị ghi sai thành “Si” hoặc “SCI”, nên khi đọc lại tin qua phụ đề cần kiểm văn bản gốc.

Giới hạn của bài này

  • Tin còn mới. Chưa rõ các cơ quan Mỹ sẽ áp dụng đến đâu và khi nào; định nghĩa liên bang của SI mới ở bước đề xuất trong 60 ngày.
  • Nội dung thỏa thuận an toàn được đọc qua bản tường thuật của CNBC và Nextgov, chưa đọc văn bản gốc hai trang.
  • Email của Bộ Ngoại giao Mỹ được biết qua AP; Tổ Thạo Việc không xem trực tiếp email này.
  • Phát biểu trong clip được đọc qua phụ đề tự động; lời trong bài là diễn giải, không trích nguyên văn.

Nguồn & lưu ý